DEĞER KAYBI NEDİR ?

  • Yayınlayan: esra kasap

ARAÇ DEĞER KAYBI NEDİR ?

            Araç değer kaybı, meydana gelen trafik kazası neticesinde hasar alarak onarım gören aracın ikinci el piyasa değerindeki düşüşü ifade eder. Kazaya karışan aracın, kazadan önceki ikinci el piyasa değeri ile kazadan sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki düşüş farkına “araç değer kaybı”denir. Kısaca değer kaybı tazminatındaki amaç aslında kusurlu olan tarafın kusursuz olan tarafa mağduriyetinden kaynaklanan ödemesi gereken tazminatı ifade eder. Değer kaybı tazminatının amacı kusursuz olan tarafın mağduriyetini karşılamaktır.

Konuya İlişkin Yargıtay İçtihatları;

TC YARGITAY 4. HUKUK 2002/130 E.

“…Tamamen onarılmış olsa bile kazaya uğrayan araba tahribatın izlerini taşıyacağından onarıldıktan sonra mübadele (rayiç) değerinin olaydan önceki mübadele değerinden az olacağının kabulü gerekir. Aracın onarılmış durumdaki değeri, ne kadar iyi onarılmış olursa olsun kural olarak aynı nitelikteki hiç hasara uğramayan araç değerinden düşüktür ve bu da cari değerinden kaybettirmektedir. Zararı tazminle yükümlü olan kimse, tazmin borcunu doğuran eylemin meydana gelmesinden önceki durumu iadeye mecburdur. Bu ilke, zarar, ister haksız eylemden doğsun, isterse sözleşmeye aykırı hareketten meydana gelsin, aynen uygulanır…”

T.C.İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 8. HUKUK DAİRESİ E. 2017/1652 K. 2019/101 T. 17.1.2019

“Dava, trafik kazası nedeniyle değer kaybı zararı tazmini talebine ilişkin bulunmaktadır. Araçta meydana gelen değer kaybı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre belirlenmelidir.”

T.C.İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİ E. 2017/2567 K. 2019/3727 T. 7.11.2019

“…poliçe tarihi itibariyle Yargıtayın yerleşik uygulamalarına göre davacının talep ettiği değer kaybı zararı belirlenirken yapılması gereken, aracın kaza tarihi itibariyle serbest piyasa koşullarına göre hasarsız haldeki 2. el değerinin belirlenmesi ve aracın tamir edilmesinden sonra, aracın yaşı, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği dikkate alındığında yine serbest piyasa koşullarında 2. el değerinde ne kadarlık bir azalma olacağının belirlenmesinden ibarettir.”

ARAÇ DEĞER KAYBI KİMLERDEN TALEP EDİLEBİLİR?

            Araç değer kaybı taleplerinde, öncelikle, kazanın çift taraflı olması gerekmektedir. Kazada kusursuz olan tarafın araç değer kaybı, kazaya sebep olan taraf ya da o tarafın zorunlu trafik sigortasından karşılanır. Kaza nedeniyle araçta meydana gelen değer kaybı, gerçek zarar içinde değerlendirilir. Bu zarardan Karayolları Trafik Kanunu (KTK) gereğince;

  1. Karşı aracın Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) sigortacısı sorumlu oldukları üst limit dahilinde sorumludur. Aşan kısım yönünden eğer varsa ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı,
  2. İşleten sıfatından dolayı araç maliki,
  3. Kazaya neden olan araç sürücüsü (o an kullanan kişi) sorumlu tutulur.

ARAÇ DEĞER KAYBI TALEBİNDE ZAMANAŞIMI NE KADARDIR ?

            Araç değer kaybı taleplerinde Türk Borçlar Kanunun 72. Maddesinde düzenlenen iki yıllık görece ve on yıllık kesin zamanaşımı sürelerinin uygulanması gerekmektedir. TBK 72. Maddesine göre iki yıllık sürenin başlangıcı; zarar görenin “zararını”ve “tazminat yükümlüsünü”öğrendiği tarihten itibaren başlar.

DEĞER KAYBI HANGİ KRİTERLERE GÖRE HESAPLANIR ?

            Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar 20 Mart 2020 tarih 31074 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak 1 Nisan 2020 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Yürürlük tarihinden önce yapılmış olan sözleşmelerde sözleşmenin imzalandığı tarihide geçerli olan Genel Şartlar,  yürürlüğe girdiği tarihten sonra (01.04.2020 tarihinden sonra yapılan sözleşmelere) yapılan sözleşmelerde ise yeni yayınlanan Genel Şartlar uygulanmaktaydı. Ancak 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 90 ve 92. maddelerde geçen ‘Genel Şartlar’ ifadeleri 09.10.2020 tarihinde Anayasa Mahkemesi tarafından  iptal edilmiştir. Bu karar sonrası Araç Değer kaybı bedeli açısından yeni bir hukuki durum oluşmuştur. Bu yeni hukuki durum ile birlikte kaza sonrası araçlarda meydana gelen değer kaybı hesaplamasında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri yani tam tazmin ilkesinin uygulanması gerekmektedir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesi tarafından verilen karar sonrası sigorta şirketleri tarafından yapılacak olan değer kaybı ödemeleri piyasa koşulları göz önünde bulundurularak kişilerin aracında meydana gelen gerçek zararın piyasa rayiç değerine göre hesaplanıp ödenmesi gerekmektedir. Örnek verecek olursak kaza öncesi aracını 100 bin TL ‘ye satabilen bir kişi, kaza sonrası aracını 90 bin TL’ye satabiliyorsa piyasa rayicine göre belirlenen bu aradaki 10 bin TL farkın mağdur araç sahibine ödenmesi gerekmektedir.

HANGİ HALLERDE DEĞER KAYBI ALINAMAZ?

-Değer kaybı talep edebilmek için her halükarda en az iki aracın trafik kazasına karışması gerekir. Kendi aracınızı kendi kusurunuz ile bir yere vurmanız halinde değer kaybı talep edemezsiniz. Çünkü değer kaybını trafik kazasına karışan diğer aracın ilgililerinden talep edebilirsiniz.

-Trafik kazasının oluşmasında %100 kendi kusurunuz var ise yine karşı taraf kusursuz olduğu için değer kaybı talep edemezsiniz. Örneğin trafik kazasında kusur oranınız %50 ise ve aracınızda 20.000,00 TL değer kaybı tespit edildi ise sadece 10.000,00 TL değer kaybı bedeli talep edebilirsiniz. Çünkü kazanın oluşmasında sizin de kusurunuz var. Yüksek değer kaybı alabilmek için kazanın oluşmasında kusurunuzun olmaması veya düşük olması gerekmektedir.

-Mini onarım ile giderilebilen basit kaporta, plastik tampon/parça onarımları, cam, radyo/teyp, lastik, hava yastığı, jant, mekanik, elektrik, elektronik ve döşeme aksamı hasarları değer kaybı teminatı kapsamı dışındadır.

-Ana iskelet ve şaside hasar olmaksızın vidalı parçalarda yapılan onarım/değişim ile giderilebilen hasarlar değer kaybı teminatı kapsamı dışındadır.

-Aynı yerde birden fazla hasar olması veya araç kilometresinin 165.000 km’den fazla olması hallerinde de değer kaybı alınabilmesi çok zor olmaktadır.

-Araç maliki üzerinde mülkiyet değişikliği olan araçlar için de değer kaybı sorun olabilecektir. Bu nedenle kaza tarihi ile sigorta şirketine ihbar tarihi arasında mülkiyet değişikliği yapılmamasını öneriyoruz.

SİGORTA ŞİRKETİNE BAŞVURU VE TALEP

            Trafik kazalarından kaynaklanan tazminatlar için, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK)97. Maddesinde 26.04.2016 tarihinde yapılan değişiklikle , zarar görenlerin dava açmadan önce ilgili sigorta şirketine söz konusu zararla ilgili başvuru yapması gerekmektedir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde, zarar gören dava açabilir veya sigorta tahkim komisyonuna başvurabilir.

SİGORTA 8 GÜN İÇİNDE ÖDEMELİ

Sigorta şirketine istenen belgeleri sunduğumuz takdirde, sigorta şirketi kendi içerisinde dosyayı inceledikten sonra olumlu gördükleri takdirde 8 gün içinde zararı ödemekle yükümlüdür.

SİGORTA TAHKİM KOMİSYONUNA HANGİ KOŞULLARDA BAŞVURULUR ?

            Komisyon’a gidilebilmesi için, sigortacılık yapan kuruluşla uyuşmazlığa düşen kişinin, uyuşmazlığa teşkil eden olay ile ilgili olarak sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekmektedir. Sigortacılık yapan kuruluşun, başvuru tarihinden itibaren 15 iş günü içinde yazılı olarak cevap vermemesi de Komisyon’a başvuru için yeterlidir. Mahkemeye, Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde Tahkime veya Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca Tüketici sorunları Hakem Heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar ile ilgili olarak Komisyona başvuru yapılmaz. Özetlemek gerekirse Sigorta tahkim komisyonuna gidebilmek için sigorta şirketine yazılı şekilde başvurmak zorunludur. Peki ya Sigorta Tahkim Başvurusunda  nelere dikkat etmeliyiz? Hangi belgeleri ibraz etmemiz gerekir?

Tazminatın yatacağı banka hesap numarası

Sigortanın ret yazısı ya da kısmi ödeme yazısı (Sigortaya başvuru yaptığınızı belgelemeniz gerekli.)

Araç ruhsatı

Karşı taraf trafik poliçesi

Kaza tespit tutanağı ve varsa görgü/ifade tutanakları

Kaza ve onarım fotoğrafları

Onarım faturası

Tramer kayıtları

Ekspertiz raporu

KVKK kapsamında açık rıza formu.

            Çil Hukuk Bürosu olarak; “2 YILLIK” zamanaşımı süresi içerisinde değer kaybı tazminatınızı ilgili kişi ve kuruluşlardan talep etmenizi tavsiye ederiz. Son olarak önemle belirtmek isteriz ki, aracınızın kazaya karıştığı bilgisi Tramer kayıtlarına işlendikten sonra değer kaybı tazminatınızı tahsil edebileceğini söyleyen kim olduğu bilinmeyen birçok internet sitesi veya bu işle uğraştıklarını iddia eden firmalarca aranabilirsiniz. Kaza sonrası sizden vekaletname isteyip karşılığında garanti nitelikte değer kaybı tazminatını ve miktarını taahhüt edebilirler. Bu kişilerce arandığınızda çok dikkatli olmalısınız. Çünkü Kendini avukat olarak tanıtan ancak gerçekte avukat olmayan birçok kişi değer kaybı işini yapmakta olup bu kişilere karşı dikkatli olmanızı, güvenmediğiniz, tanımadığınız, yeterince araştırmadığınız kişilere vekaletname vermemenizi öneririz.